Nederland is in de ban van het coronavirus. Afgezien van de vele slachtoffers is het nu al duidelijk dat de economie zware schade zal oplopen. Zorgverleners staan in de frontlinie en terecht is er grote waardering voor hun inspanningen. Maar ook de rol van de inkoopfunctie binnen zorgorganisaties blijkt nu belangrijker dan ooit.

Over de achtergronden lezen we elke dag in de krant. Zo speelde de afgelopen weken een schaarste van mondkapjes. Vorige week waren de tekorten enorm, maar de komst van miljoenen kapjes uit China lijkt dit probleem voorlopig te hebben verholpen. De schaarste van andere persoonlijke beschermingsmiddelen – zoals beschermingsbrillen en schorten – is echter nog steeds nijpend.

Creatieve ad-hoc oplossingen

In deze onzekere tijden staat Emeritor niet aan de zijlijn. Wij ondersteunen zorgorganisaties met creatieve oplossingen voor sourcingsvraagstukken. Onze consultants kwamen de afgelopen periode onder meer met de volgende ideeën:

  • Ter vervanging van standaard beschermingsbrillen worden volledig afsluitbare zwembrillen, spatschermen uit bouwmarkten en vuurwerkbrillen gekocht.
  • Desinfectiegel wordt in een grootverpakking gekocht, samen met trechters, waarop de medewerkers van Inkoop de lege flacons zelf vullen en intern distribueren.
  • In de bouwmarkt worden mondkapjes met vervangbare filter gekocht.

Uiteraard moeten zulke ad-hoc oplossingen altijd binnen de kaders passen die worden meegegeven vanuit de crisisteams. Daarvoor wordt overlegd met de materiedeskundigen. Een inkoper in de zorg moet vandaag de dag dus ook de nodige inhoudelijke bagage hebben.

De meerwaarde van inkoop

Het toeleveringsrisico van onder meer de mondkapjes heeft veel organisaties wakker geschud. Ook op andere vlakken dringt de meerwaarde van inkoop nu door. Enkele voorbeelden die ons vanuit de markt bereikten:

  • Inkoop wordt verantwoordelijk voor het operationeel en logistiek proces en voorraadbeheer; zorg ervoor dat de beschikbare spullen op tijd bij de juiste afdeling zijn.
  • Centrale inkoop communiceert over stand van zaken en beschikbare beschermingsmiddelen.
  • Inkoop wordt verantwoordelijk voor communicatie over beschikbare hulpmiddelen tussen stakeholders. Denk daarbij aan de Raad van Bestuur, managementteams, interne crisisteams, informatievoorziening naar ROAZ (Regionaal Overleg Acute Zorgketen) en ‘uitbraakteams’.
  • Essentiële leveranciers moeten worden geïnventariseerd. Vervolgens bepaalt Inkoop de maatregelen om toeleveringsrisico’s te verminderen. In de huidige periode moet extra alert gereageerd worden op signalen van fraude, want malafide leveranciers slaan nu hun slag!
  • Ook het coördineren en kanaliseren van initiatieven vanuit de maatschappij komen op het bordje van Inkoop. Denk aan dierenartsen die herbruikbare schorten uitlenen, aan de voedingsmiddelenindustrie die mondkapjes beschikbaar stelt of aan particulieren die hulp aanbieden via social media.

Toegevoegde waarde van inkoop

Uit bovenstaande komt duidelijk de toegevoegde waarde van inkoop naar voren. In deze tijd van crisis is op het niet op tijd op de juiste plaats beschikbaar hebben van de juiste middelen een groot risico. Focus op beheersing van inkooprisico’s is nummer 1. Waarbij kosten en waarde creatie tijdelijk minder aandacht krijgt.

Wie onze whitepaper De impact van inkoop heeft gedownload, kent onze visie op deze onderwerpen.

Emeritor-blogpost-model

 

Wat vraagt deze crisis van onze inkoopprofessionals?

Soms wordt het belang van de inkoopfunctie nog onderschat, maar deze crisis maakt duidelijk: professionele inkopers kunnen niet zonder creativiteit, flexibiliteit, communicatieve vaardigheden en stressbestendigheid.

In deze onzekere tijden draagt Emeritor ook een steentje bij. Als inkoopkennishuis met tal van klanten in de zorg ondersteunen we zorgorganisaties en hun inkopers in deze moeilijke periode. Onze collega’s delen creatieve oplossingen en informeren elkaar over mogelijk beschikbare medische hulpmiddelen. Hiervan profiteren ál onze opdrachtgevers!

 

Maart 2020 | Edwin Bijlsma

Meer weten?

Download onze whitepaper 'De Impact van Inkoop'

U wilt bijdragen aan een maatschappelijk verantwoorde organisatie. Dus wilt u bij inkoopbeslissingen niet alleen op de prijs, kwaliteit en levertijd letten, maar gaat u ook milieu- en sociale aspecten in uw inkoopproces meenemen. Hoe pakt u zo’n transformatie slim aan?

Er zijn nogal wat beren op de weg rondom het onderwerp Maatschappelijk Verantwoorde Inkoop (MVI). Zoals we in onze whitepaper beschrijven, ontbreekt het in organisaties nogal eens aan kennis over MVI, het past niet in het beschikbare budget, inkoop is niet gericht op een mogelijk langere doorlooptijd of het thema wordt ondergesneeuwd door de drukte van de dag.

Herkent u zich in de voorgaande problemen? Wanneer u wilt transformeren naar een organisatie die ook als inkoper maatschappelijk verantwoord handelt, kunt u zelf een strategie ontwikkelen.

De aanpak van Emeritor

Hebt u niet voldoende kennis in huis, dan kan een externe partner u helpen om uw inkoop niet alleen te professionaliseren, maar ook te verduurzamen. Een partij als Emeritor denkt mee over uw strategie en geeft op deze manier de juiste sturing.

Hoe pakken wij een MVI-traject aan? We doorlopen de volgende stappen:

  1. Kwalitatieve inkoopanalyse
    We starten met een kwalitatieve inkoopanalyse waarin we u inzicht geven in uw inkoopvolwassenheid aan de hand van het Emeritor Inkoophuis©. Want weet u hoeveel geld er precies wordt uitgegeven, door wie, waaraan en bij welke leveranciers? De kwaliteit van een aantal inkoopcontracten wordt door ons geëvalueerd en door middel van interviews met de belangrijkste stakeholders binnen uw organisatie creëren wij een beeld van het verbeter- en besparingspotentieel. Dit alles uiteraard door de lens van MVI.
  2. Workshops
    Door middel van workshops bepalen wij uw ambitieniveau op MVI-gebied. Wilt u vooral sturen op CO2-reductie of zijn sociale rechten belangrijker voor u? Ook gaan we dieper in op basisvaardigheden, zoals inkoopstrategiebepaling, onderhandelen en contracteren. Maar we werken ook met praktijkvoorbeelden en theorie die specifiek is afgestemd op uw situatie en de rollen van uw medewerkers.
  3. Fit-Gap analyse
    Wij helpen u op basis van de pijlers van het Emeritor Inkoophuis© uw MVI-doelstellingen te behalen in de daarvoor beoogde tijd. Het Emeritor Inkoophuis© is ons referentiekader voor de inrichting van de inkoopfunctie binnen zowel private, publieke als not-for-profit organisaties. De kern van het huis zijn 5 kamers. Samen vormen zij de basis van de inkoopfunctie in elke organisatie. De andere onderdelen vormen de randvoorwaarden die nodig zijn om de kamers te ontwikkelen.
  4. Opstellen en implementeren van MVI-beleid
    Wij helpen u bij de implementatie van de samen met u gemaakte plannen. Dit doen we op basis van de richtlijn ISO 20400, die inzicht geeft in maatschappelijke thema’s en inkopers handvatten biedt om de maatschappelijke doelstellingen van hun organisatie te behalen.
  5. Financiële analyse van uitgaven (spendanalyse)
    Een spendanalyse start met een dump uit de financiële administratie. Door de uitgaven te koppelen aan de inkoopindeling worden de financiële gegevens ‘omgevormd’ tot inkoopinformatie.Weet u eenmaal aan welke leveranciers u geld uitgeeft, dan weet u waar de risico’s zitten, ook op MVI-gebied. Met name leveranciers met een lange keten, veelal naar een ver buitenland, zijn risicogevoelig. De kans dat de arbeidsomstandigheden niet op orde zijn, is dan immers groter. Wellicht wordt ook niet voldaan aan de in Europa geldende milieunormen.
  6. De uitvoering
    Uiteraard helpen wij u bij het uitvoeren van inkoopprojecten om MVI toe te passen en daarbij ook de juiste leveranciers te contracteren. Na de implementatie laat Emeritor kennis, processen en procedures bij u achter, zodat u zelf kan doorgaan op de ingeslagen weg.

Wilt u uw eerste stappen zetten op weg naar een organisatie die MVI-proof is? In onze whitepaper MVI Stappenplan beschrijven we hoe u aan zo’n traject begint. Download de whitepaper hier.

Februari 2020 | Edwin Bijlsma

Op 1 januari 2020 zijn 8 provincies overgegaan op het gebruik van duurzame energie. Het bewijst hoe actueel Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) is. Bij veel organisaties leeft daarbij ook de vraag hoe ze écht grip krijgen op hun MVI-doelstellingen. De spendanalyse biedt uitkomst.

Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) is een hot topic. Zo zijn er tal van initiatieven rondom MVI: de Green Deal Circulair Inkopen, MVI Handreikingen, zelfevaluatietools, grondstoffenpaspoorten, registratiesystemen, subsidiemogelijkheden vanuit de (Rijks)overheid, keurmerken en nog veel meer.

Om in het oerwoud van keurmerken niet verdwaald te raken, moet een organisatie als eerste duidelijk krijgen: waarover hebben we het eigenlijk? Als het managementteam bij MVI vooral aan sociale rechten denkt, en Inkoop vooral de link legt naar het milieu, ontstaan eilandjes die langs elkaar heen werken.

Wat is MVI eigenlijk?

Maak dus eerst helder wat u bedoelt wanneer u het over MVI heeft. Als leidraad kunt u de definitie van Emeritor gebruiken. Onder MVI verstaan wij:

De combinatie van inkoopbeleid en -uitvoer waarbij niet alleen wordt gelet op de prijs, kwaliteit en levertijd van een product of dienst, maar waarbij ook wordt gestuurd op milieu- en sociale aspecten.

Wilt u succesvol zijn op MVI-gebied, dan is het cruciaal allereerst aan een aantal randvoorwaarden te voldoen:

  1. Wellicht de belangrijkste voorwaarde is een combinatie van lef en vertrouwen.
  2. MVI vergt een bepaalde volwassenheid van de inkoop.
  3. MVO-doelen moeten worden vertaald naar inkoopbeleid en -strategie.
  4. Iedereen die inkoop-gerelateerde beslissingen neemt binnen de organisatie moet MVI meewegen.
  5. De financiering van maatschappelijk verantwoord inkopen wordt wel eens als uitdaging gezien. Wij zien het meer als kans: voor hetzelfde geld doe je het duurzaam.

In de whitepaper ‘MVI stappenplan – van groene ambities tot duurzame inkoop’ gaan we dieper in op deze randvoorwaarden. Voldoet u hier eenmaal aan, dan begint het MVI-project pas echt. Een spendanalyse kan hierin een grote rol spelen. Wat is dat precies?

Een spendanalyse start met een dump uit de financiële administratie. Bij een beknopte analyse is alleen een overzicht van de leveranciers en het inkoopvolume nodig. Door de uitgaven te koppelen aan de inkoopindeling worden de financiële gegevens ‘omgevormd’ tot inkoopinformatie.

Weet u eenmaal aan welke leveranciers u geld uitgeeft, dan weet u waar de risico’s zitten, ook op MVI-gebied. Met name leveranciers met een lange keten, veelal naar een ver buitenland, zijn risicogevoelig. De kans dat de arbeidsomstandigheden niet op orde zijn, is dan immers groter. Wellicht wordt ook niet voldaan aan de in Europa geldende milieunormen.

MVI-voetafdruk

Om grip te krijgen op MVI-doelstellingen is het cruciaal om de risico’s in het leveranciersbestand gedetailleerd in beeld te brengen. U meet als het ware hun MVI-voetafdruk en in het verlengde daarvan die van uzelf. Met dat doel hebben wij vanuit Emeritor een samenwerking lopen met het MVO-Register. Deze stichting brengt prestaties en keurmerken van bedrijven (transparant en vergelijkbaar) in kaart op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Het MVO-Register heeft voor ons MVI-risico’s in relatie gebracht met het product dat een bedrijf levert. Hier is een indeling van 32 risico’s uit voortgekomen, met betrekking tot het gebruik van grondstoffen, verpakkingen, CO2, arbeidsverhoudingen en verspilling van water.

Nu de leveranciers met een hoog risico bekend zijn, is de volgende vraag: hoe goed zijn hun prestaties op MVI-gebied? Een andere dataset van het MVO-Register gebruiken we nu om bedrijven te ranken. Hoe werkt dat in de praktijk?

Stel, u hebt 5 bouwbedrijven in uw leveranciersbestand en die staan allemaal in het MVO-Register. Dan wordt aan de hand van ons sterrensysteem meteen duidelijk welke partij het beste scoort op MVI-aspecten. Het is ook mogelijk dieper in de gegevens te duiken. Welk bouwbedrijf scoort bijvoorbeeld het beste als het gaat om het terugdringen van CO2-uitstoot?

Zelf doen of uitbesteden?

Op deze manier kunt u uw gehele leveranciersbestand toetsen en zo krijgt u een voetafdruk op MVI-gebied van alle leveranciers. Hebt u deze gegevens eenmaal in beeld, dan kunt u daarop sturen.

Het MVO-Register is voor iedereen in te zien. U kunt het zelf doen, maar met de hand alle leveranciers matchen is wel monnikenwerk. Emeritor kan de leveranciers automatisch matchen. Verder brengen we de risico-indeling in kaart met de bijbehorende uitgaven en leveranciers. Ook hebben we vergelijkingsmateriaal uit de sector. Tot slot kunnen we u ondersteunen bij het vaststellen en uitrollen van uw MVI-beleid.

Wilt u eerst nog meer weten over dit actuele onderwerp? Download dan onze whitepaper over MVI.

 

Januari 2020 | Edwin Bijlsma

juli 2019 | Edwin Bijlsma

In aansluiting op Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) is ook Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) in opmars. Veel organisaties zijn enthousiast, maar vaak schort het nog aan de uitvoering. Wat zijn de randvoorwaarden voor een succesvolle MVI-implementatie?

Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) betekent dat bij inkoopbeslissingen niet alleen wordt gelet op de prijs, kwaliteit en levertijd van een product; ook sociale en milieuaspecten worden meegenomen. Inkopers voor organisaties die MVI-doelstellingen hebben geformuleerd, letten onder meer op de volgende zaken:

  • impact op het milieu van de fabricage of het vervoer van een product;
  • in hoeverre is de oplossing circulair;
  • de vraag of een product met gebruikmaking van kinderarbeid is gefabriceerd;
  • andere werkomstandigheden bij de leverancier, zoals dwangarbeid, slavernij, hongerlonen en discriminatie;
  • eventuele corruptie in de keten.

Green Deal Circulair Inkopen

Er zijn diverse initiatieven gelanceerd om inkoop maatschappelijk verantwoord te maken. Zo is daar het programma Maatschappelijk Verantwoord Inkopen, met als ambitie dat MVI eind 2020 de norm is binnen alle gemeenten, provincies en waterschappen.

Andere initiatieven zijn het MVO-Register en de Green Deals. Emeritor is kennispartner van de Green Deal Circulair Inkopen. Hierin hebben publieke en private organisaties met elkaar afgesproken de circulaire economie aan te jagen met hun inkoopbeleid.

6 randvoorwaarden

Deze veelheid aan initiatieven illustreert het enthousiasme dat bestaat voor duurzamer en eerlijker inkopen. Toch zie ik in de praktijk dat succesvolle MVI-implementaties zeldzaam zijn. De animo is er wel, maar aan een aantal randvoorwaarden wordt simpelweg niet voldaan. Hoe moet het dan wel? Hieronder schets ik de vereisten voor een succesvolle MVI-implementatie:

  1. MVI vergt een bepaalde volwassenheid van uw inkoop. Om uw inkoopniveau vast te stellen, hebben wij het Emeritor Inkoopvolwassenheidsmodel ontwikkeld. Als uw inkoopniveau nog te laag is, betekent dit helaas dat u uw MVI-ambities niet (volledig) zult waarmaken. Voor meer informatie over ons Inkoopvolwassenheidsmodel verwijs ik u graag naar onze whitepaper over dit onderwerp.
  2. Organisatiedoelstellingen moeten worden vertaald naar inkoopbeleid. Ik zie met name bij gemeenten dat dit vaak niet gebeurt. In de collegeprogramma’s zijn tal van ambities op het gebied van duurzaamheid, circulariteit, milieu of de inclusieve maatschappij te lezen, maar een concrete vertaling naar inkoop ontbreekt veelal. Zonder het vastleggen van afspraken, bijvoorbeeld met welke leveranciers mag worden gewerkt, blijven MVI-doelstellingen een dode letter.
  3. Iedereen die inkoop-gerelateerde beslissingen neemt binnen de organisatie moet bij MVI worden betrokken. Te vaak zie ik echter dat de spelregels achter het bureau worden opgesteld, vervolgens worden vastgesteld door het managementteam en daar eindigt het dan. Wilt u van MVI echt een succes maken, dan moet u dit vertalen in processen en procedures, inclusief controles op het naleven van de spelregels.
  4. Om MVI-doelstellingen te behalen is het cruciaal de juiste kennis en kunde in huis te hebben. De inkoopfunctie is niet alleen de motor van veel kostenbesparingen en het managen van risico’s, maar ook van MVI. Over de toegevoegde waarde van een professionele inkooporganisatie leest u meer in onze nieuwe whitepaper.
  5. Een uitdaging die zeker moet worden overwonnen, is de financiering van maatschappelijk verantwoord inkopen. MVI hoeft niet duurder te zijn dan de circulaire, milieuvriendelijke alternatieven, maar vaak hebben de contracten wel een langere looptijd. Met name bij publieke organisaties vraagt dit om een andere manier van financieren dan de jaarlijkse budgettering. Of tenminste moeten de kosten van een (circulaire) oplossing op basis van totale kosten van gebruik worden meegewogen.
    U moet niet alleen kijken naar de benodigde investering en of het investeringsbudget wel toereikend is. Met name gebruikskosten en restwaarde bepalen voor een belangrijk deel de totale kosten. Oftewel, beoordeel een oplossing op basis van totale kosten van aanschaf, gebruik en restwaarde. Hiervoor moet u de juiste knowhow in huis hebben óf halen.
  6. Wellicht de belangrijkste voorwaarde is: vertrouwen. Het gaat daarbij om vertrouwen in de samenwerking met de leverancier, over een lange(re) periode, het bespreekbaar maken van zaken die wellicht minder goed lopen en accepteren dat projecten ook kunnen mislukken.

Wilt u als organisatie uw steentje bijdragen aan een duurzamere en socialere wereld, maar voldoet u nog niet aan bovenstaande eisen? Dan kan Emeritor u ondersteunen. We kijken dan samen met u naar de haalbaarheid van uw MVI-doelen, waaronder ook de financiering valt. Vervolgens maken we een plan voor de implementatie van MVI binnen uw organisatie en helpen we u met de uitvoering.

Meer weten? Neem contact met ons op!

 

Het belang van de belanghebbenden 

26 januari 2016 | Edwin Bijlsma | Publicatie: AanbestedingsCafé

Vorige week luisterde ik naar een column over de oerwoudgeluiden die te horen waren tijdens de wedstrijd ADO Den Haag – Ajax. Het ging erover waarom er niets gebeurde en waarschijnlijk ook niet gaat gebeuren. De wedstrijd had gestaakt kunnen worden, spelers hadden van het veld kunnen lopen, publiek had zich kunnen laten gelden, de speaker van het stadion had zich beter kunnen laten gelden, het bestuur van beide clubs had kunnen ingrijpen...

De columnist weet het gebrek aan actie aan het feit dat de belangrijkste stakeholders geen of tegengestelde belangen hebben bij het staken van de wedstrijd. De KNVB wil de wedstrijden graag afwerken, clubs hebben sponsorbelangen, spelers zijn professionals en willen winnen.

Aan projecten binnen ons vakgebied die moeizaam lopen of zelfs mislukken, ligt mijns inziens vaak echter hetzelfde principe ten grondslag. Deze overeenkomst leg ik graag uit...

Bij de opstart van een project wordt vaak geen of weinig tijd geïnvesteerd in het achterhalen van de zogenaamde stakeholders of belanghebbenden. Dit zijn alle personen of partijen die direct of indirect betrokken zijn bij het project. Zij hebben allen, het woord zegt het al, een belang. Danwel omdat zij eindverantwoordelijk zijn, geld of middelen ter beschikking stellen, het project uitvoeren of organiseren, met het resultaat van het project moeten werken of 'de publieke opinie' vormen binnen een organisatie.

Zolang de belanghebbenden niet in kaart zijn gebracht, weten we ook niet hoe groot de invloed van deze partijen is op het project, welke onderlinge relaties zij eventueel hebben en of deze relaties het project ondersteunen of juist tegenwerken.

Als projectleider is het dus cruciaal om goed in beeld te hebben welke belanghebbenden er zijn en wat ieders belang is. Alleen dan kun je inschatten bij wie eventueel weerstand te verwachten valt en waarom. Als je de reden van de weerstand in beeld hebt - omdat je begrijpt wat iemands belang is - kun je dit op voorhand bespreekbaar maken en mogelijk de weerstand wegnemen. Wellicht kun je de stakeholders zelfs inzetten om andere belanghebbenden - met wie zij een goede relatie hebben - 'mee te krijgen'.

Een succesvol project start dus altijd, hoe klein of omvangrijk ook, met een uitvoeren van een gedegen stakeholderanalyse. Dit kost tijd, maar is de basis voor een goed communicatieplan rondom het project. Mijn advies is om deze tijd bewust in te plannen. Investeer voldoende tijd om vóór aanvang van het project de analyse te maken. Deze investering verdient zich dubbel en dwars terug!

Weet wie je stakeholders zijn, achterhaal welke belangen zij hebben en zoek de leidende coalitie. Daarmee wordt de basis gelegd voor een succesvol project. Wellicht kunnen we dat ook uitleggen aan alle betrokkenen bij het betaald voetbal...

Over Edwin Bijlsma
Edwin Bijlsma is Managing Consultant bij onafhankelijke inkoopdienstverlener Emeritor en werkt al ruim 10 jaar aan inkoopprocesverbeteringen binnen aanbestedende diensten. Naast zeer ruime inkoop- en aanbestedingskennis, adviseert hij bestuur en management van publieke diensten over de wijze waarop de inkoopfunctie bijdraagt aan de doelstellingen van de organisatie.

Nederland moet de Aanbestedingswet 2012 op 18 april 2016 hebben aangepast aan nieuwe Europese richtlijnen. De Tweede Kamer heeft onlangs een evaluatie van deze wet ontvangen, met daarbij een aantal rapporten van advies- en beleidsbureaus. Een goed moment, gezien de verplichte aanpassing van de wet. De hoofdconclusie van de evaluatie is dat de wet voor een lastenverlichting van 184 miljoen euro heeft gezorgd: 157 miljoen euro voor ondernemers en 27 miljoen euro voor aanbestedende diensten. Op het eerste gezicht een prachtig resultaat, maar helaas is daarop een flinke nuancering nodig.

Read more Evaluatie aanbestedingswet 2012 verdient nuancering

Evaluatie aanbestedingswet verdient nuancering

Edwin Bijlsma - Managing Consultant Emeritor

"Er moet nog veel gebeuren om een meer structurele lastenverlichting te realiseren."

08 september 2015 | Edwin Bijlsma | Publicatie: Binnenlands Bestuur

Nederland moet de Aanbestedingswet 2012 op 18 april 2016 hebben aangepast aan nieuwe Europese richtlijnen. De Tweede Kamer heeft onlangs een evaluatie van deze wet ontvangen, met daarbij een aantal rapporten van advies- en beleidsbureaus. Een goed moment, gezien de verplichte aanpassing van de wet. De hoofdconclusie van de evaluatie is dat de wet voor een lastenverlichting van 184 miljoen euro heeft gezorgd: 157 miljoen euro voor ondernemers en 27 miljoen euro voor aanbestedende diensten. Op het eerste gezicht een prachtig resultaat, maar helaas is daarop een flinke nuancering nodig.

Eén van de rapporten is afkomstig van adviesbureau Kwink Groep. Het laat zien dat het aantal Europese aanbestedingsprocedures sinds 2012 sterk is gedaald. Daarvoor wordt een aantal oorzaken genoemd. Zo zijn veel opdrachten die voorheen Europees of nationaal werden aanbesteed (meervoudig) onderhands gegund. Een sterke daling van het aantal aanbestedingsprocedures zet een lastenverlichting van 184 miljoen euro direct al in een wat ander licht. Uit een tweede rapport, van beleidsadviesbureau Ecorys, blijkt dat de lasten voor aanbestedende diensten per aanbesteding zijn toegenomen. De daling van de totale lasten wordt dus vooral veroorzaakt door het relatief grotere aantal meervoudig onderhandse procedures. Nader onderzoek laat overigens zien dat de lasten voor ondernemers zijn toegenomen bij aanbestedingen van werken en - beperkt - zijn afgenomen bij aanbestedingen van diensten.

Misschien nog wel het meest opvallend in de evaluatie zijn de bevindingen over de verplichte Economisch Meest Voordelige Inschrijving (EMVI). Hierbij beoordeelt een opdrachtgever inschrijvingen niet alleen op prijs, maar ook op aangeboden kwaliteit. Sinds de implementatie van de Aanbestedingswet 2012 wordt het principe ‘EMVI, tenzij’ gebruikt, waarmee iedere opdracht in beginsel op basis van EVMI wordt aanbesteed, tenzij kan worden uitgelegd waarom op een andere manier wordt gegund. Het rapport van de Kwink Groep is helder: het gebruik van EVMI is toegenomen en dat heeft over de hele linie voor een lastenverzwaring gezorgd.

Dat laatste verbaast niet. EMVI is niet alleen verplicht (tenzij….), maar het aantal inhoudelijke en vormvereisten is dermate groot, dat een lastenverzwaring eigenlijk onvermijdelijk is. EMVI is een belangrijk wettelijk instrument, want een focus op kwaliteit is cruciaal. In de praktijk is de toepassing echter enorm tijdrovend. Zo komt het niet zelden voor dat in twaalf pagina’s moet worden uitgelegd wat er door een meedingende partij wordt verstaan onder kwaliteit. Waarom kan dat niet in één pagina? De evaluatie die aan de Tweede Kamer is gestuurd lijkt om het thema EMVI heen te manoeuvreren, terwijl daar nu juist echte winst valt te behalen.

Een daling van het totale aantal aanbestedingen, een sterke lastenverhoging bij aanbestedende diensten en een gebrek aan aandacht voor de nadelen van EMVI. Het zijn drie serieuze aandachtspunten, die rechtvaardigen dat richting de Tweede Kamer een wat genuanceerder beeld wordt neergezet van het succes van de Aanbestedingswet 2012. Er moet immers nog veel gebeuren om een meer structurele lastenverlichting te realiseren. Een eenvoudiger te hanteren en toegankelijker EMVI zou een goede eerste stap zijn.