Containerbegrippen

Herkent u de volgende situatie: u hebt een geweldig gesprek met iemand over klantgerichtheid. U zit helemaal op één lijn met elkaar. Tot blijkt dat u het over twee verschillende zaken hebt gehad. Uw gesprekspartner had het bijvoorbeeld over de eindconsument, terwijl u het over uw interne contactpersoon had.

Dit voorbeeld is een mogelijk gevolg van het hanteren van containerbegrippen.

Herkent u de volgende situatie: u hebt een geweldig gesprek met iemand over klantgerichtheid. U zit helemaal op één lijn met elkaar. Tot blijkt dat u het over twee verschillende zaken hebt gehad. Uw gesprekspartner had het bijvoorbeeld over de eindconsument, terwijl u het over uw interne contactpersoon had.

Dit voorbeeld is een mogelijk gevolg van het hanteren van containerbegrippen. Een containerbegrip is een vage, niet goed afgebakende definitie waardoor de gebruiker en zijn/haar publiek zelf invulling geven aan het begrip. Van Dale geeft als ultiem voorbeeld van een containerbegrip het woord “ding”. Denk alleen al eens na waarop dit woord van toepassing kan zijn.

In sommige opzichten kan het bijzonder comfortabel werken om begrippen te hanteren die geen strikte definitie hebben; een tekst kan bijvoorbeeld behoorlijk worden ingekort door het gebruik van containerbegrippen. Dan bestaat het risico dat er verschillende interpretaties aan de tekst gegeven worden. Veelal worden containerbegrippen immers ingevuld aan de hand van de context waarin deze gebruikt worden. Bij ver ingekorte teksten ontbreekt deze grotendeels en wordt de invulling van begrippen overgelaten aan het publiek.

Tijdens een sessie met collega’s, waar gediscussieerd werd over de definitie van contractmanagement en leveranciersmanagement, werd duidelijk dat Inkoop ook graag gebruik maakt van containerbegrippen. Waar enkele mensen onder contractmanagement verstond “het registreren en beheren van contracten om inzicht te kunnen verschaffen in de gemaakte afspraken” waren andere collega’s de mening toegedaan dat “het bewaken van de gemaakte contractafspraken” de hoofdtaak van contractmanagement moest zijn. Dergelijk uiteenlopende invullingen van een begrip tonen aan dat afbakening van het onderwerp nodig is, om een goed gesprek over een onderwerp te kunnen voeren.

Niet alleen contractmanagement en leveranciersmanagement zijn begrippen die als containerbegrip door inkoopland zwerven. Tijdens interviews bij het uitvoeren van een inkoopvolwassenheidsmeting (een onderzoek waarbij de inkoopfunctie binnen een bedrijf op volwassenheid wordt gescoord) hoor ik vaak dat men bezig is met strategische inkoop, category management, contractmanagement en leveranciersmanagement. Ook wordt vooral zaken gedaan met strategische partners. Dit is nog maar een kleine greep uit de voorbeelden die hier genoemd kunnen worden. Mooie begrippen die er vooral voor zorgen dat ik tijdens het interview verzoek om de inhoud van een begrip als bijvoorbeeld ‘strategische partner’ inzichtelijk te maken. Want wat daaronder wordt verstaan, verschilt van gewoon een vriendelijke leverancier tot een partij die bijna onderdeel van de organisatie is gaan uitmaken .

Wanneer men zich niet bewust is van de risico’s van het gebruik van containerbegrippen is de kans op een gesprek als in de eerste alinea zeer aanwezig. Niet doorvragen nadat een containerbegrip is gebruikt, is dan een belangrijke valkuil. Hoewel ik de voordelen van het gebruik van containerbegrippen zie, probeer ik altijd kort toe te lichten wat ik versta onder het gebruikte begrip. Mijn teksten worden er iets langer van, maar mijn publiek heeft vrijwel hetzelfde beeld bij de gecommuniceerde tekst als ik. Het leven zou wel een stuk gemakkelijker worden als we aan een aantal van deze begrippen een strak gedefinieerde inhoud zouden kunnen meegeven. Wellicht is de inkoopwiki op deze site een eerste aanzet daartoe?