De Aanbestedingswet 2012: 10x goed nieuws voor het MKB

Ook voor inschrijvers is de nieuwe Aanbestedingswet natuurlijk relevant. Daarom een artikel dat is toegespitst op inschrijvers, met daarin de 10 belangrijkste wijzigingen voor het MKB.

U heeft vast al gehoord dat in de Aanbestedingswet ruim aandacht is voor het MKB. Maar wat is er nu echt veranderd? In dit artikel vindt u een overzicht van de wijzingen in de Aanbestedingswet 2012 die voor u als ondernemer het meest in het oog springen en de meeste gevolgen zullen hebben in de aanbestedingspraktijk.

De Aanbestedingswet 2012 is met ingang van 1 april 2013 van kracht geworden. U heeft vast al gehoord dat in de Aanbestedingswet ruim aandacht is voor het MKB. Maar wat is er nu echt veranderd? In dit artikel vindt u een overzicht van de wijzingen in de Aanbestedingswet 2012 die voor u als ondernemer het meest in het oog springen en de meeste gevolgen zullen hebben in de aanbestedingspraktijk.

In de Aanbestedingswet (AW)zijn veel bepalingen opgenomen die de toegang tot overheidsopdrachten voor het MKB moeten verhogen. Bij het formuleren van de wet is veel aandacht besteed aan het gebruik van een eenduidige terminologie en het op een eenvoudige manier opschrijven van de regels en de wijze waarop de aanbestedingsprocedure in de regel verloopt. Dit levert 10x goed nieuws op voor het MKB:

  1. Duidelijkheid bij niet-Europese aanbestedingen. Onder het BAO was het onder de drempel aanbesteden gebaseerd op het beleid van de individuele aanbestedende dienst. Onder de Aanbestedingswet zijn in de Gids Proportionaliteit richtlijnen opgenomen voor drempelbedragen voor de meervoudig onderhandse en nationale aanbesteding.
  2. Clusteren. Opdrachten dienen in principe in percelen te worden verdeeld, en mogen niet onnodig worden samengevoegd
  3. Vermindering administratieve lasten. De Model Eigen Verklaring en de Gedragsverklaring Aanbesteden leiden tot lagere administratieve lasten voor inschrijvers.
  4. Selectie. Geen omzeteisen meer, en referenties per kerncompetentie
  5. Gunningscriterium EMVI verplicht. Gunnen op laagste prijs mag alleen nog indien deugdelijk gemotiveerd.
  6. Contractvoorwaarden dienen proportioneel te zijn.
  7. Publicatie. Electronische publicatie op www.Tenderned.nl is verplicht
  8. Langere bezwaartermijn. De Alcateltermijn gaat van 15 naar 20 dagen.
  9. Klachtenregeling. Elke aanbestedende dienst is verplicht een klachtenregeling in te stellen.
  10. Centraal advies klachtafhandeling. Het Centraal advies biedt een laagdrempelige wijze van oplossen van geschillen, zonder dat de rechter eraan te pas komt.

 

Waaruit bestaat de nieuwe regelgeving?

De wet lijkt er bij eerste oogopslag niet eenvoudiger op geworden. De wet zelf bestaat uit 3 delen:

  • Deel 1 is een algemeen deel met definities en algemene bepalingen die van toepassing zijn op alle opdrachten, ook die onder de aanbestedingsdrempel voor Europese aanbestedingen.
  • Deel 2 gaat over het aanbesteden van overheidsopdrachten vanaf de aanbestedingsdrempel en verwijst nog steeds naar de Europese wet 2004/18/EG,
  • Deel 3 gaat over het aanbesteden van speciale sector opdrachten vanaf de drempels en verwijst naar 2004/17/EG.
  • Deel 4 bevat algemene, overige, bepalingen.

Naast de wet zelf zijn bij Algemene Maatregel van Bestuur van kracht geworden:

  • De Gids Proportionaliteit (GP), een richtsnoer met 21 voorschriften over de toepassing van de Aanbestedingswet in de praktijk. Het uitgangspunt daarbij is dat de keuzes die de aanbestedende dienst maakt en de eisen en de voorwaarden die zij stelt bij een aanbesteding in redelijke verhouding staan tot de aard en de omvang van de aan te besteden opdracht.
  • Het verplicht stellen van het gebruik van de ARW 2012 voor Werk-gerelateerde opdrachten, ook onder de drempel.

Verder is er ook nog sprake van aanvullend beleid met hierin een aantal beleidsmaatregelen waar sprake is van maatwerk, onder andere:

  • Het verplicht gebruik van het Model Eigen Verklaring.
  • Een advies Klachtafhandeling bij aanbesteden.

 

10x goed nieuws voor het MKB

Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste wijzigingen en een korte toelichting daarop:

1. Duidelijkheid bij niet-Europese aanbestedingen (art 1.4 AW, voorschrift 3.4 GP)

In de Aanbestedingswet zijn nu ook de meervoudig onderhandse aanbesteding en de nationale aanbesteding opgenomen. Een aanbestedende dienst moet op objectieve gronden kiezen welk type aanbestedingsprocedure hij gebruikt en welke ondernemers hij toelaat tot de procedure. Op verzoek van een ondernemer moet deze keuze schriftelijk worden gemotiveerd. Onder de Aanbestedingswet zijn in de Gids Proportionaliteit richtlijnen opgenomen voor drempelbedragen voor de meervoudig onderhandse en nationale aanbesteding. In de Gids Proportionaliteit is door middel van gekleurde balken aangegeven welke drempelbedragen in beginsel gelden voor het toepassen van een enkelvoudig onderhandse -, een meervoudig onderhandse – en een Nationale (openbare) aanbesteding. Vóór de Aanbestedingswet waren voor deze drempelbedragen geen uitgangspunten geformuleerd, en werd dit overgelaten aan eigen beleid van de aanbestedende dienst. Het is nu voor de ondernemer veel duidelijker welke procedure hij normaal zou kunnen verwachten louter op basis van de geraamde omvang van een opdracht.

2. Clusteren

  • Opdrachten mogen niet onnodig worden samengevoegd. (art 1.5 AW, toelichting in de GP in hoofdstuk 3.3).
    Met het clusteren van opdrachten kan de aanbestedende dienst mogelijk streven naar lagere transactiekosten en een lagere prijs, anderzijds worden dergelijke opdrachten complexer en is er een toename van risico’s en eventuele faalkosten. De bepaling is duidelijk ingesteld om de directe toegang tot grote opdrachten voor het MKB niet onnodig te beperken. Samenvoegen kan als het gaat om logisch samenhangende en onlosmakelijk met elkaar verbonden onderdelen, waarbij de positie van het MKB zorgvuldig is geanalyseerd en afgewogen. De noodzaak tot clusteren moet deugdelijk gemotiveerd worden door de aanbestedende dienst.
  • Opdrachten worden in percelen verdeeld. (art 1.5 AW). Het opdelen in percelen is uitgangspunt.
    Ook hier speelt de toegankelijkheid tot de opdracht voor het MKB een grote rol.

3. Vermindering administratieve lasten

  • Aanbestedende diensten zijn verplicht om het Model Eigen Verklaring te gebruiken.
    Bij het gebruik van deze Eigen Verklaring vraagt de aanbestedende dienst geen bewijsmiddelen meer van een inschrijver van zaken die onder de Eigen Verklaring vallen, behalve informatie over referenties. De bewijsmiddelen worden alleen nog gevraagd aan de ondernemer aan wie de aanbestedende dienst het voornemen heeft, te gunnen. Dit betekent een sterke vermindering van de administratieve lasten.
  • Een nieuw bewijsstuk voor het voldoen aan de uitsluitingsgronden is de Gedragsverklaring Aanbesteden. Deze vervangt de Verklaring Omtrent Gedrag .(VOG, VOG-rp). Een gedragsverklaring aanbesteden (GVA) is een verklaring van de minister van Veiligheid en Justitie, dat uit een onderzoek naar de betrokken natuurlijke persoon of rechtspersoon geen bezwaren bestaan in verband met inschrijving op overheidsopdrachten, speciale-sectoropdrachten, concessieovereenkomsten voor openbare werken of prijsvragen. Het opvragen van een GVA is onder de Aanbestedingswet 2012 niet verplicht. De VOG mag als overgangsregeling tot een jaar na 1 april 2014 nog worden aangeleverd als bewijs.

4. Selectie

Een aanbestedende dienst stelt geen eisen aan de omzet van een onderneming ,tenzij hij daarvoor zwaarwegende argumenten heeft. Als er zwaarwegende argumenten zijn, dan mag de eis maximaal drie maal de geraamde waarde van de opdracht zijn. De Gids Proportionaliteit geeft toelichting op deze regel. Het stellen van een ( te hoge) omzeteis was vaak een onoverkomelijke drempel voor veel ondernemingen , met name ook voor jonge ondernemingen en nieuwkomers.

Bij het vragen naar referenties vraagt een aanbestedende dienst niet naar een opdracht die naar aard en omvang hetzelfde is. Voor het toetsen van de technische of beroepsbekwaamheid moet de aanbestedende dienst kerncompetenties vaststellen die overeenkomen met de gewenste ervaring op essentiële onderdelen. De aanbestedende dienst mag maximaal 1 referentie per kerncompetentie eisen. Het aantonen van de ervaring binnen één vergelijkbare opdracht was vaak onnodig discriminerend en is hiermee verleden tijd. U kunt veel eenvoudiger toegang krijgen tot opdrachten en wordt niet onnodig uitgesloten terwijl u relevante ervaring hebt.

5. Gunningscriterium EMVI verplicht

Een aanbestedende dienst is verplicht te gunnen op “Economisch Meest Voordelige Inschrijving”(EMVI). Het gunningscriterium “Laagste prijs” toepassen mag alleen als een aanbestedende dienst in de aanbestedingsstukken motiveert waarom. In de Gids Proportionaliteit wordt toelichting en richting gegeven aan de regels die hiervoor gelden.

6. Contractvoorwaarden

  • Het verplicht beschikbaar houden van personeel, materieel en materiaal is niet meer toegestaan zonder vergoeding of omzetgarantie.
  • Proportionaliteit geldt ook voor contract-, inkoop- en leveringsvoorwaarden. Denk hierbij met name aan voorwaarden als onbeperkte aansprakelijkheid, intellectueel eigendom, cessie van verzekeringspenningen etc.

7. Publicatie

  • De aankondiging van een overheidsopdracht (Europees en nationale procedure) geschiedt verplicht op www.Tenderned.nl. Tenderned biedt ook de mogelijkheid tot een volledig digitaal aanbestedingsproces, inclusief een digitale kluis voor het indienen van offertes. Ook dit verlaagt de administratieve last.
  • De aanbestedende dienst dient de aanbestedingsstukken “op enigerlei wijze” – digitaal – kosteloos ter beschikking te stellen. Een vergoeding vragen voor een afdruk is wel toegestaan.
  • In de aankondiging mag de aanbestedende dienst voor selectie en gunningscriteria niet meer verwijzen naar de aanbestedingsstukken. De bewijsmiddelen die de inschrijver moet aanleveren, zowel als gunningscriteria en wegingsfactoren moeten in de aankondiging zelf worden opgenomen.

8. Langere bezwaartermijn

De opschortende termijn na het verzenden van een gunningsbeslissing is ten minste 20 kalenderdagen. Deze termijn was ook wel bekend als de “Alcateltermijn”. De langere termijn geeft zowel de ondernemer als de aanbestedende dienst meer gelegenheid tot toelichting op de totstandkoming van de beoordeling van de inschrijving en een eventuele afwijzing.
De aanbestedende dienst is verplicht de gunningsbeslissing te motiveren met de relevante redenen.

9. Klachtenregeling

Bij iedere aanbestedende dienst moet een klachtenmeldpunt worden ingericht.
Bijna alle overheidsinstanties hebben een loket voor het indienen van klachten. Dit loket moet dus ook de mogelijkheid bieden voor het indienen van klachten in relatie tot een aanbesteding.

10. Centraal advies Klachtafhandeling bij aanbesteden

Het Centraal advies biedt ondernemers en aanbestedende diensten een laagdrempelig instrument voor het oplossen van geschillen met betrekking tot aanbestedingsprocedures waarop de Aanbestedingswet 2012 van toepassing is.

Het advies Klachtafhandeling bij aanbesteden bestaat uit:

  • een standaard voor klachtafhandeling door aanbestedende diensten en ondernemers en;
  • een Commissie van Aanbestedingsexperts.

Klachten over aanbestedingsprocedures kunnen zowel door ondernemers, collectieven van ondernemers (zoals MKB-Nederland) als door aanbestedende diensten worden ingediend. Een klacht moet betrekking hebben op een specifieke aanbesteding en kan zowel voorafgaand aan, tijdens als na afloop van een aanbestedingsprocedure worden ingediend. De klachten kunnen zowel betrekking hebben op het doen of nalaten van een ondernemer of een aanbestedende dienst bij een specifieke aanbesteding. Ook kan geklaagd worden over optreden van een aanbestedende dienst dat inbreuk maakt op de voor aanbestedingen geldende beginselen van transparantie, non-discriminatie, gelijke behandeling en proportionaliteit.

Een ondernemer kan een klacht indienen bij het klachtenmeldpunt van een aanbestedende dienst en/of bij de Commissie van Aanbestedingsexperts (CvA). Een klager wordt echter verzocht een klacht eerst bij het klachtenmeldpunt van de aanbestedende dienst in te dienen en pas aan de CvA voor te leggen als de aanbestedende dienst daarop heeft beslist of in gebreke blijft om binnen redelijke tijd die beslissing te nemen. Als geen klachtenmeldpunt is ingesteld of is nagelaten om binnen redelijke tijd de klacht in behandeling te nemen en daarop te beslissen, kan de klacht voor bemiddeling of advies aan de CvA worden voorgelegd.

Conclusie

De Aanbestedingswet biedt met name het MKB en jonge ondernemingen een betere toegang tot de overheidsopdrachten, waarbij de inspanning en de lasten voor het indienen van een offerte verminderen. De aanbestedende diensten zullen de keuzes die gemaakt worden bij het in de markt zetten van een opdracht moeten motiveren. Voor aanbestedende diensten die dit nog niet gewend waren ligt hier een uitdaging. De mogelijkheid om klachten te uiten is sterk uitgebreid. Hier ligt ook een risico dat de voortgang van aanbestedingen verstoord worden door een overvloed van klachten. Opmerking over een specifieke aanbesteding moet u natuurlijk in eerste instantie uiten binnen de procedure van die aanbesteding, de aanbestedende dienst heeft dan direct gelegenheid om hierop te reageren binnen de mogelijkheden van de procedure. Dit bevordert de doorgang. Pas als de aanbestedende dienst niet naar tevredenheid reageert, ligt de weg naar de klachtenregeling open.

Aanbestedingswet dossier

Meer weten over de Aanbestedingswet 2012? Bekijk ons dossier!