De vergoeding van het auteursrecht

Onlangs ben ik als inkoper gevraagd om de vergoeding van auteursrecht te regelen zodat de organisatie, waar ik inkoopwerkzaamheden verricht, aan al haar wettelijke verplichtingen uit de auteurswet voldoet. “Dat regelen we even”, dacht ik. Wat een hoofdbrekens kostte me dat. De opdracht is meer dan alleen een offerte opvragen en een contract afsluiten met een auteur.

Even een kijkje in de wereld van auteursrecht zonder u de illusie te geven een compleet beeld te schetsen.

Onlangs ben ik als inkoper gevraagd om de vergoeding van auteursrecht te regelen zodat de organisatie, waar ik inkoopwerkzaamheden verricht, aan al haar wettelijke verplichtingen uit de auteurswet voldoet. “Dat regelen we even”, dacht ik. Wat een hoofdbrekens kostte me dat. De opdracht is meer dan alleen een offerte opvragen en een contract afsluiten met een auteur.

Copyright en copyleft

Even een kijkje in de wereld van auteursrecht zonder u de illusie te geven een compleet beeld te schetsen. De auteurswet omschrijft auteursrecht als ‘het uit­sluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld’. Met andere woorden: een maker van o.a. beeld, geluid of tekst heeft het alleenrecht om zijn/haar werk openbaar te maken of te vermenigvuldigen. Als auteur heb je de mogelijkheid om toestemming te geven aan anderen om je werk te gebruiken, als tegenprestatie kun je bijvoorbeeld om een vergoeding vragen. Auteursrecht behoort tot het rechtsgebied van ‘intellectueel eigendom’ en staat ook wel bekend als copyright.

Als tegenhanger van copyright bestaat tegenwoordig ook het copyleft. Copyleft geeft de vrijheid om werk te herdistribueren zonder dat hier voorwaarden aan worden gesteld.

Inkoop van auteursrecht

In de organisatie waar ik als inkoper werk staat er op veel plaatsen zowel de radio als de televisie aan in de kantoren van de medewerkers. Er staat op iedere gang een multicopier waarop stukken geprint en gekopieerd worden. En op het intranet worden actief inhoudelijke dossiers gemaakt die zo veel mogelijk relevante informatie bevatten. Kortom: als organisatie komen we op veel manieren in aanraking met het auteursrecht. In Nederland is er een aantal verschillende organisaties die namens de auteurs voor beeld, geluid en tekst de vergoeding voor het gebruik van hun materiaal innen bij ondernemingen in de private en publieke sector. Gelukkig, denk ik dan, want het is onbegonnen werk om met iedere auteur afspraken te maken over het gebruik van zijn materiaal en de vergoeding die je hiervoor betaalt.

Ik heb afspraken gemaakt en contracten opgesteld met de auteursrechtenorganisaties voor beeld, geluid en tekst. Het contract voor de vergoeding van het gebruik van beeldmateriaal is snel afgesloten. De desbetreffende auteursrechtenorganisatie werkt namelijk met een vaste prijsformule. Deze formule is gebaseerd op het aantal televisies binnen de organisatie beschikbaar voor haar werknemers en het aantal openbare ruimtes waar de televisie aanstaat. De rekensom was eenvoudig; de opdracht kon de deur uit.

Complexiteit van vergoeding voor verspreiding

Het regelen van de vergoedingen voor het verspreiden van geluid binnen de organisatie is al iets complexer, ik kan niet volstaan met het invullen van een vast formule. Weliswaar weet ik hoeveel radio’s er zijn en weet ik ook in welke openbare ruimtes er muziek wordt gespeeld. De moeilijkheid hier zit hem in het afspelen van legale Cd’s en/of MP3’s op evenementen, georganiseerd door de organisatie. Simpel geredeneerd dacht ik deze over te slaan, tenslotte heb ik al een vergoeding voor het auteursrecht betaald bij de aanschaf van de cd. Helaas, ik zag namelijk over het hoofd dat ik het geluid openbaar maak als ik deze laat horen tijdens een evenement. De vergoeding voor het auteursrecht die al betaald is bij de aanschaf van de cd, is uitsluitend bestemd voor eigen gebruik. Ik dien dus nogmaals een vergoeding te betalen voor het openbaar maken van het geluid tijdens een evenement. Als inkoper verwonder ik mij over deze redenering, gevoelsmatig betaal ik nu twee keer voor hetzelfde.

Vier keer auteursrecht inkopen

Inmiddels, nu de vergoeding voor auteursrechten op tekst geregeld is, weet ik dat het voor inkopers nog anders kan. Als organisatie koop je teksten, bijvoorbeeld de krant. Een krantenabonnement is tegenwoordig zowel in hardcopy als digitaal beschikbaar. In mijn abonnementsprijs betaal ik auteursrecht voor het lezen van de hardcopy-krant. Ik betaal ook auteursrecht voor het gebruik van de portal voor het lezen van diezelfde krant uit hetzelfde abonnement. Deze beide afdrachten int de uitgever zelf.

Nu staat er in deze krant een boeiend artikel waarvan ik denk dat alle medewerkers in de organisatie het moeten lezen. Het digitale artikel sla ik op, op het intranet van de organisatie, met als gevolg dat ik opnieuw een vergoeding voor het auteursrecht dien te betalen aan de auteursrechtenorganisatie die de auteurs vertegenwoordigt, voor het digitaal beheer, opslag en verspreiden van hun werk. Als ik nu als organisatie dit artikel uit de krant ook nog op het kopieerapparaat leg, betaal ik voor de vierde keer een vergoeding voor het auteursrecht, maar nu aan auteursrechtenorganisaties die de auteurs beschermen tegen het ongewenst reproduceren van hardcopy van hun werk.

Als u dit dus leest, doe mij een plezier, kopieer het zo vaak u wilt, verspreid het onder al uw medewerkers en sla het digitaal zo vaak op als u nodig acht. Ik ontvang graag de vergoeding van het auteursrecht op dit artikel.