De vierde dimensie

Ik begon nog maar net de impact van 3D printen te bevatten, toen ik deze zomer in Amerika las over 4D printen. De vierde dimensie behelst het vermogen van een product om – nà de productie – te veranderen. Science fiction? Zeker niet. Er zijn al concrete, toepasbare voorbeelden. En wat voor 3D printen al geldt, geldt voor 4D printen in nóg sterkere mate: ‘anything is possible’, de grenzen worden bepaald door onze eigen verbeelding.

Ik begon nog maar net de impact van 3D printen te bevatten, toen ik deze zomer in Amerika las over 4D printen. De vierde dimensie behelst het vermogen van een product om – nà de productie – te veranderen. Science fiction? Zeker niet. Er zijn al concrete, toepasbare voorbeelden. En wat voor 3D printen al geldt, geldt voor 4D printen in nóg sterkere mate: ‘anything is possible’, de grenzen worden bepaald door onze eigen verbeelding.

In de periode van 2 miljoen jaar tussen de stenen bijl en de iPhone maken we dingen steeds op dezelfde manier: je begint met een idee en maakt vervolgens het product. 3D printen zorgt (net als de industriële revolutie indertijd) voor een revolutie in productieprocessen. Bij 4D maakt een product zichzelf.

Eindeloze mogelijkheden

Al in 2011 gaf Skylar Tibbits van het Self-Assembly Lab van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) aan, inspiratie te halen uit natuurlijke systemen. Natuurlijke systemen zijn veel complexer en efficiënter dan wat wij mensen maken, ze maken nauwelijks fouten en zijn in staat zichzelf te repareren. Dit jaar presenteerde het MIT een revolutionaire kunststof ketting, die uit zichzelf transformeert tot een kubusvorm. Het lijkt robotachtig, maar er komt geen draad of elektriciteit aan te pas. Het MIT werkt op basis van deze techniek al aan pijpleidingen die hun diameter aanpassen aan veranderingen in stroming en waterdruk en aan sportschoenen die zich aanpassen al naar gelang de ondergrond, activiteit en temperatuur. Een zeer aansprekend voorbeeld is ook de ‘popcorn chair’: een blok polyurethaan dat zichzelf door opwarming transformeert tot een stoel. De mogelijkheden van self-assembly zijn eindeloos en de voordelen ook: denk aan lagere transportkosten of moeilijk bereikbare gebieden als de ruimte of rampgebieden.

4D printen en inkoop

De drijvende kracht achter 4D printen is volgens het MIT een convergentie van disciplines als computertechniek, robotica, mechanica, engineering en biologie. Hier ligt voor mij ook direct de link met inkoop: het succes valt of staat met het vermogen van deze disciplines, zowel binnen als tussen bedrijven, om optimaal met elkaar samen te werken tot op een hoog abstractieniveau. Om als inkoper toegevoegde waarde te kunnen bieden bij die samenwerking, is het dus zaak om op de hoogte te blijven en waar zinvol kennis over deze ontwikkelingen te stimuleren en/of binnen te brengen in je eigen organisatie.

Nanotechnologie

Wat ik zelf nog niet kan bevatten, zijn de ideeën van Eric Drexler over Atomic Precise Manufacturing (APM). Met gebruik van nanotechnologie kunnen volgens hem in de toekomst laptops en vliegtuigen net zo goedkoop worden geproduceerd als karton. Daar willen wij als inkopers natuurlijk meer van weten – daarom de link naar een crash course nanotechnologie van minder dan 4 minuten van Head Squeeze: http://www.youtube.com/watch?v=HFhFhNNd1sU.

MIT Self-Assembly Lab: http://www.youtube.com/watch?v=0gMCZFHv9v8.