Is de regeling sociale aanbestedingen wel zo sociaal?

Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO),  is een vorm van ondernemen gericht op economische prestaties (Profit), met respect voor de sociale kant (People), binnen de ecologische randvoorwaarden (Planet): de triple-P-benadering. Inkoopvandaag publiceert deze en volgende week over de People kant twee artikelen. Vandaag gaan we dieper in op de regeling sociale aanbestedingen.

Sinds 2008 zijn er in Den Haag vierduizend Hagenaars aan de slag via de regeling sociale aanbestedingen. Volgens deze regeling moeten bedrijven bij gemeentelijke aanbestedingen van boven de 200.000 euro minimaal 5 procent langdurig werklozen in dienst nemen. De vierduizendste deelnemer, Messu Thommey, werd kortgeleden in het zonnetje gezet.

Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO),  is een vorm van ondernemen gericht op economische prestaties (Profit), met respect voor de sociale kant (People), binnen de ecologische randvoorwaarden (Planet): de triple-P-benadering. Inkoopvandaag publiceert deze en volgende week over de People kant twee artikelen. Vandaag gaan we dieper in op de regeling sociale aanbestedingen.

Succesverhaal

Sinds 2008 zijn er in Den Haag vierduizend Hagenaars aan de slag via de regeling sociale aanbestedingen. Volgens deze regeling moeten bedrijven bij gemeentelijke aanbestedingen van boven de 200.000 euro minimaal 5 procent langdurig werklozen in dienst nemen. De vierduizendste deelnemer, Messu Thommey, werd kortgeleden in het zonnetje gezet.

Messu Thommey behoort tot de groep van ruim 20% van de medewerkers van aannemersbedrijf HABO GWW die aan de hand van de regeling sociale aanbestedingen is binnengekomen. Directeur Ronald Baptiste van HABO GWW vertelt zeer tevreden te zijn over de inzet en de mentaliteit van Messu Thommey en de overige collega’s. Iedereen wordt direct opgenomen in het team, er zou geen verschil bestaan tussen welke collega dan ook.

Tegengeluid: de werklozencarrousel

Social return

Social return is het opnemen van een voorwaarde in de aanbesteding ten behoeve van het creëren van extra werk(ervarings)plaatsen voor mensen met een grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt.

Social return is een belangrijk onderdeel van Duurzaam Inkopen. Het betekent dat er iets wordt terug gegeven aan de samenleving. Duurzaam Inkopen maakt onderdeel uit van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). Het doel van social return is om ervoor te zorgen dat een investering van de opdrachtgever, naast het ‘gewone rendement’, ook een concrete sociale winst oplevert.

Het kabinet heeft op 29 april 2011 besloten om social return vanaf 1 juli 2011 Rijksbreed toe te passen bij alle aanbestedingen van ‘werken’ en ‘diensten’ boven het bedrag van 250.000 euro.

Toch is niet iedereen zo enthousiast over de regeling sociale aanbestedingen. Aannemers klagen over het feit dat er op de bouwplaatsen van gemeenten een grotere ‘werklozencarrousel´ ontstaat. Wanneer aannemers een klus willen binnenhalen, moeten zij van de opdrachtgevers vaak lokale werklozen aannemen. Het eigen personeel wordt zo verdrongen. De aannemers vrezen dat de druk op het personeelsbestand nog groter wordt als gevolg van het Sectorplan Bouw. Dit is een nationaal stimuleringsplan dat de komende jaren ruim drieduizend jongeren, ouderen en werklozen aan gesubsidieerd werk op de bouwplaats moet helpen.

Bouwend Nederland en het ministerie van Sociale Zaken houden vol dat er door het sectorplan extra plaatsen bijkomen en dat er geen verdringing mag plaatsvinden. Maar volgens arbeidseconoom Ronald Dekker van de Universiteit Tilburg hebben de aannemers een punt. ‘Er komt geen extra weg of brug bij, dus er blijft evenveel werk te verdelen. Dan werkt het wel degelijk verdringend.’ Volgens de handleiding voor Aanbestedende diensten van het Rijk hoeft, wanneer door social return verdringing optreedt, social return niet toegepast te worden. Het gaat in dat geval om één van de vier (limitatieve) uitsluitingsgronden.

Participatiewet 2015

Om verdringing door social return tegen te gaan is door het Rijk momenteel nog geen vast percentage vastgesteld en behoeft social return alleen te worden toegepast in passende aanbestedingen. Echter, op 1 januari 2015 treedt de participatiewet in werking. De Participatiewet had oorsprongelijk als doel om binnen ondernemingen een vast percentage van werknemers met een arbeidsbeperking te realiseren. De financiële prikkels die van overheidswege werden gegeven om het aantrekkelijk te maken om mensen met een arbeidsbeperking in dienst te nemen, hebben echter niet tot de gewenste arbeidsparticipatie van arbeidsgehandicapten geleid. Het Kabinet wil dan ook toe naar een niet-vrijblijvende quotumregeling waar voor ondernemingen met meer dan 25 werknemers een quotum geldt van 5 procent aan banen binnen de onderneming voor arbeidsgehandicapten. Met als stok achter de deur dat het niet voldoen aan dit quotum voor het bedrijf financiële gevolgen zal hebben.

Dit quotum wordt echter pas vastgesteld wanneer werkgevers en de overheid vóór 2016 minder dan 100.000 mensen met een arbeidsbeperking aan een baan hebben geholpen en/of wanneer er door de overheid minder dan 25.000 extra mensen aan het werk zijn geholpen.

Social return duurder?

Niet alleen opdrachtnemers, maar ook opdrachtgevers hebben doorgaans bedenkingen over de regeling sociale aanbestedingen. Bij veel opdrachtgevers bestaat de angst dat door de inzet van social return, opdrachten duurder uitvallen. Uit onderzoek van TNO blijkt dat er geen aanwijzingen zijn dat social return een prijsverhogende invloed heeft. De aanvullende kosten die door de opdrachtnemer gemaakt worden voor werving van personen met een grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt en de begeleiding van de ingezette werknemers, staan in verhouding tot de geleverde arbeid van deze personen (baten). Daarnaast wordt social return niet ingezet bovenop de reguliere bezetting, maar binnen de reguliere bezetting. In sommige gevallen kan het zelfs een goedkopere oplossing zijn, doordat opdrachtnemers een beroep kunnen doen op financiële regelingen en subsidiemogelijkheden bij het plaatsen van mensen met een social return indicatie. Ook de kwaliteit blijkt doorgaans niet negatief te worden beïnvloed.

Lees ook

Deel 2: Sociale Voorwaarden worden sporadisch op de juiste manier toegepast

Bronnen

  • PIANOo
  • Inkoopportal
  • NU.nl