Tijdelijke wet ambulancezorg: het aanbestedingsproces?

Per 1 januari 2013 is de Tijdelijke wet ambulancezorg (Twaz) in werking getreden voor een periode van 5 jaar. Met de introductie destijds van deze wettelijke voorziening konden de Wet ambulancezorg (Waz) en de Wet ambulancevervoer (Wav) worden ingetrokken. De bedoeling is dat de Twaz de beoogde verbeteringen in de ambulancezorg zoveel mogelijk probeert te verwezenlijken.

Dat betekent dat er betere en snellere hulpverlening aan de patiënt dient te worden gegeven door een betere spreiding en inzet van ambulances, maar dan wel met de bestaande ambulancedienstverleners. De ambulancesector is ondertussen volop in ontwikkeling…

Branchezorg Ambulancezorg Nederland: onderzoek

Uit rapportages van de brancheorganisatie Ambulancezorg Nederland is gebleken dat de vraag naar spoedeisende ambulancezorg in Nederland toeneemt. Cijfers geven aan dat het gebruik van spoedeisende ambulancezorg over de gehele periode 2008-2013 met gemiddeld 4,2 % per jaar is gestegen. Op basis van deze ‘trend’ is ook nader onderzoek gedaan door het RIVM. Daaruit is o.a. gebleken dat de groei in 2013 met 5,4 % ten opzichte van 2012 het hoogst was. Daarnaast was er in 2013 sprake van een verschuiving van inzetten met A2-urgentie naar inzetten met A1-urgentie: een toename van A1-inzetten met 8.1 % terwijl het aantal A2-inzetten met 0,4 % toenam. Bovendien wordt bijna de helft van de groei verklaard door demografische ontwikkelingen.

Het exclusieve recht

De Twaz belast per regio de in die regio aanwezige vergunninghouders met het exclusief verlenen van ambulancezorg. De vraag is hoe wij het exclusieve recht met gebruikmaking van bestaande dienstverleners kunnen verantwoorden in het licht van het Europese recht? Het exclusieve recht bestaat uit het recht om als enige (met uitsluiting dus van anderen) in een bepaalde veiligheidsregio ambulancediensten tegen sterk door de overheid gereguleerde tarieven aan te bieden. Het uitvoeren van de zorg in de vorm van ambulancediensten kan volgens de Memorie van Toelichting gezien worden als een dienst van algemeen economisch belang als bedoeld in art. 106 lid 2 VwEU waar de Regionale Ambulancevoorzieningen mee belast zijn zodat ambulancediensten buiten de werkingssfeer van het Europese aanbestedingsrecht vallen.

HvJ EU

Echter, het HvJ is het daar niet per se mee eens. In een inbreukprocedure tegen Duitsland ( HvJ EU 29 april 2010, zaak C-160/08) heeft de Commissie gesteld dat Duitsland in strijd heeft gehandeld met EG-richtlijnen en de aanbestedingsbeginselen door opdrachten m.b.t. ambulancediensten aan lokale aanbieders te gunnen, zonder voorafgaande aankondiging. Duitsland stelt zich in zijn verweer op het standpunt dat ambulancediensten deel uitmaken van de uitoefening van het openbaar gezag van een lidstaat (als bedoeld in de artikelen 51 en 62 VwEU) dan wel ‘diensten van algemeen economisch belang’ (als bedoeld in art. 106 lid 2 VwEU) zijn, zodat ambulancediensten buiten de werkingssfeer van het Europese aanbestedingsrecht vallen. Het Hof van Justitie is daarentegen van mening dat ambulancediensten juist niet kunnen worden aangemerkt als een werkzaamheid ter uitoefening van openbaar gezag. Volgens het Hof kunnen ambulancediensten weliswaar een taak zijn van algemeen economisch belang, maar dat verklaart nog niet hoe de verplichte openbaarmaking van (de gunning van) de betrokken opdracht die taak zou kunnen belemmeren.

Conclusie

Voor de vormgeving van het definitieve wettelijke kader van de ambulancezorg in 2018 zullen de Europese regelgeving, de ontwikkelingen in de ambulancezorg, de ervaringen met de Twaz, de beleidsmatige wensen en de wijze waarop het publieke belang in de ambulancezorg het beste kan worden gewaarborgd van belang zijn. Over de mogelijke scenario’s voor de structurele wetgeving dient goed overleg plaats te vinden tussen het Ministerie van Volksgezondheid Water en Sport met Ambulancezorg Nederland en Zorgverzekeraars Nederland. De vraag is hoe na expiratie van de Tijdelijke wet ambulancezorg het aanbestedingsproces eruit komt te zien. In elk geval bevestigt nadere Europeesrechtelijke verkenning dat het huidige ordeningssysteem binnen de ambulancezorg niet houdbaar is, zeker nu alleen bestaande Regionale Ambulancevoorzieningen het exclusieve recht krijgen om ambulancezorg uit te voeren binnen de regio. Zal de strijd op de ambulancemarkt na expiratie van de Twaz in 2018 dan toch echt losbarsten? Als het aan het Deense hulpverleningsbedrijf Falck ligt in elk geval wel!